Duża wieś na terenie gminy Wieleń, położona w
północnej części Wielkopolski, wśród borów Puszczy Noteckiej, nad rzeką
Miałą.
Wzmiankowana po raz pierwszy w dokumencie z 1564 r.
jako Miały, własność królewska w starostwie wieleńskim. Osadnictwo w
tej okolicy ma jednak dłuższą historię, czego dowodzą wyniki
przeprowadzonych tu badań archeologicznych. Na północny wschód od
wioski, nad Jez. Świętym odkryto pozostałości grodziska. Natomiast na
jej krańcu południowym odkryto resztki osady późnośredniowiecznej.
Od 1848 roku działa w tej okolicy ważna linia
kolejowa Poznań Szczecin, która dla mieszkańców wsi jest oknem na
świat.
W 1872 roku na terenie tej miejscowości uruchomiono
zakład drzewny i fabrykę wełny drzewnej, który nieprzerwanie działa do
dnia dzisiejszego.
Wśród lokalnej zabudowy zachowało się kilka starych
domów, z których najciekawsza jest chata drewniana z końca XVIII w.
Innym starszym budynkiem jest szkoła z 1870 r. powiększona w 1912 r. W
centrum usytuowany jest kościół rzymskokatolicki p. w. Św. Antoniego z
1909 r.
W 1919 r. w obrębie naszej miejscowości toczyły się
zacięte walki Powstania Wielkopolskiego, m. in. o dworzec kolejowy. W
wyniku których Miały przeszły w ręce polskie, ustalając linię
demarkacyjną frontu, by później stać się punktem wyznaczającym przyszłą
zachodnią granicę odradzającej się Polski. W dowód wdzięczności
Powstańcom, w 1988 r. lokalna społeczność ufundowała obelisk z tablicą
upamiętniającą tamte wydarzenia.
Na terenie wsi działają inne organizacje, m. in.
założona w 1923 r. Ochotnicza Straż Pożarna, Koło Gospodyń Wielskich,
oraz Klub Seniora i Z H P.
Wieś położona wśród jezior i lasów jest dogodnym miejscem wypoczynku
dla turystów z całej Polski. |